Site yönetimlerinden aldığımız telefonların çoğu aynı cümleyle açılır: "Ortak bahçeye bir basketbol sahası düşünüyoruz, metrekare fiyatınız nedir?" Ama sağlıklı bir saha projesi, fiyat konuşulmadan çok önce şekillenmeye başlar. Sahada kimler oynayacak, hangi köşeye ve hangi doğrultuda kurulacak, yağmur suyu nereye akacak, iş okulların açılışına ya da yaz dönemine yetişecek mi? Bu konular baştan netleşmezse, en iyi kaplama bile yanlış konumda ve yanlış mevsimde yapılmış bir yatırıma dönüşür.
Elinizdeki yazıyı, spor sahası projesi hakkında karar vermek durumunda olan okul müdürlükleri, site yönetimleri, tesis işletmecileri ve belediyeler için hazırladık. Burada teknik detaylardan çok, işin hangi sırayla ilerlemesi ve her aşamada hangi soruların sorulması gerektiği üzerinde duruyoruz.
- Önce Sahayı Kimin Kullanacağını Belirleyin
- Konumu ve Doğrultuyu Seçmek
- Ne Kadar Alana İhtiyaç Var?
- Yüzeyin Altındaki Katmanlar
- Yıl İçinde İş Takvimi
- Teklifleri Yan Yana Koymak
- Teslim Alırken Neye Bakılmalı?
- İlk Beş Yılın Bakım Programı
- Merak Edilen Sorular
Önce Sahayı Kimin Kullanacağını Belirleyin
Ölçüleri birebir aynı olan iki saha, kullanıcısı değiştiğinde birbirinden çok farklı beklentilere cevap vermek zorunda kalır. Kurum türüne göre ağır basan konular şöyle sıralanabilir:
Okul yönetimleri
Sabahtan akşama süren yoğun kullanım, beden eğitimi derslerine elverişli çok sporlu çizgi düzeni, kaydırmayan bir yüzey ve teneffüste koşuşan öğrenciler için cömert bir emniyet mesafesi gerekir. İş programının da neredeyse istisnasız tatil aylarına denk getirilmesi gerekir.
Site ve rezidans yönetimleri
Bahçe dar olur; top sesi ve gece ışığının dairelere yansıması, kat maliklerinin onayı gündeme gelir. Çoğu durumda tek potalı yarım saha ya da basketbolu voleybolla birleştiren bir düzen en verimli sonucu verir.
Belediyeler ve semt parkları
Düzenli bakım görmeyebilecek bir alanda uzun ömür, kolayca onarılabilen bir sistem, dayanıklı tel çit ve kırılmaya karşı sağlam ekipman öne çıkar. Saha herkesin kullanımına açık olduğundan az bakım istemesi belirleyici ölçüttür.
Ticari işletmeler
Tenis kulüplerinde ve halı saha işletmelerinde açılış ne kadar öne çekilirse gelir de o kadar erken gelmeye başlar. Gece aydınlatması, soyunma odalarına kolay geçiş ve yağıştan sonra yüzeyin çabuk kuruması ilk sıradadır.
Konumu ve Doğrultuyu Seçmek
Sahanın nereye kurulacağına, proje çizilmeden önce arazi bizzat gezilerek karar verilmelidir. Keşif sırasında işverenle birlikte incelediğimiz başlıklar:
- Yağmur suyunun gidişi: Yağış sırasında bahçenin hangi kısmında su birikiyor? Sahayı arazinin en alçak noktasına koymak, etraftaki bütün suyu sahanın üzerine çekmek anlamına gelir.
- Ağaçların yakınlığı: Kökler zamanla kaplamayı yukarı iter; dökülen yaprak ve reçine de yüzeyi kaygan hâle getirir. Büyük ağaçlarla saha arasında birkaç metrelik mesafe bırakılmalıdır.
- Doğrultu: Basketbol ve tenis sahalarında uzun kenarın kuzey-güney yönünde uzanması, alçaktaki güneşin oyuncuları kamaştırmasının önüne geçer.
- Çevredeki konutlar: Topun çıkardığı ses ve gece ışıkları en yakın pencereyi nasıl etkileyecek? Sitelerde şikâyetlerin başında bu konu gelir.
- İş makinelerinin girişi: Asfalt serimi için finişerin, silindirin ve kamyonun sahaya kadar girebilmesi şarttır. Dar bir bahçe kapısı ya da basık bir geçit, hem uygulama yöntemini hem de maliyeti değiştirir.
Ankara'da yamaca kurulmuş sitelerde sahaya düz bir alan açmak için genellikle bir taraf kazılır, diğer taraf doldurulur. Dolgu kısmı ince tabakalar hâlinde sıkıştırılmadan bırakılırsa birkaç kış geçtikten sonra sahanın o kenarı çöker ve yağmur suyu tam o noktada göllenmeye başlar.
Ne Kadar Alana İhtiyaç Var?
Federasyonların belirlediği ölçüler resmî müsabaka sahaları için geçerlidir; okul ve site projelerinde asıl hedef, eldeki alanı en akıllıca değerlendirmektir. Sıkça karşılaştığımız durumlar ve oyun alanıyla emniyet payını birlikte kapsayan brüt ihtiyaç:
| Durum | Tavsiye edilen yerleşim | Brüt alan (yaklaşık) | Brüt ölçü (yaklaşık) |
|---|---|---|---|
| Dar bir site bahçesi | Tek potalı yarım basketbol | ~270 m² | 16 x 17 m |
| Okul bahçesi | Basketbol ve voleybol bir arada | ~600 m² | 32 x 19 m |
| Site ya da kulüp | Bir adet tenis kortu | ~670 m² | 36,6 x 18,3 m |
| Semt parkı | Kaleli futsal / hentbol sahası | ~1.050 m² | 44 x 24 m |
| Ticari halı saha | 7'ye 7 maç için suni çim | ~1.650 m² | 32 x 52 m |
Yeriniz bu değerlere yetmiyorsa, kısılacak olan emniyet payı değil oyun alanı olmalıdır. Kenar çizgisinin hemen gerisinde yükselen bir duvar, sahada en fazla yaralanmaya yol açan noktadır.
Yüzeyin Altındaki Katmanlar
Sahanın ömrünü, üstte görünen renkli yüzeyden çok onun altına gizlenmiş tabakalar tayin eder. En sık uyguladığımız iki sistemin tabandan yüzeye doğru dizilişi şöyledir:
Akrilik kaplamalı saha (tenis, basketbol, voleybol)
En altta sıkıştırılmış tabii zemin → üzerinde kırmataştan alt temel → binder tabakası → ince agregayla üretilmiş aşınma tabakası → akrilik dolgu katmanları → renkli üst katlar → en üstte oyun çizgileri
Halı saha (suni çim)
En altta sıkıştırılmış tabii zemin ve içine döşenen drenaj boruları → iri kırmataş → ince stabilizeyle yapılan tesviye → isteğe göre darbe emici ped → çim halının kendisi → en üstte kum ve granül dolgu
Akrilik sahalarda yağmur suyu yüzeyin üstünden akarak tahliye olur; bu nedenle asfalt tabanda %0,8-1 civarında bir meyil oluşturulur. Halı sahada ise suyun büyük kısmı çimin arasından geçerek alttaki drenaj hattına ulaşır. Aynı arazide bile iki sistemin farklı bir altyapı gerektirmesi bundan kaynaklanır. Asfalt tabanın tabaka tabaka nasıl oluşturulduğunu spor sahası zemini katmanları yazımızda ayrıntısıyla ele aldık.
Yıl İçinde İş Takvimi
Asfalt serimi sıcak ve yağışsız günlere, akrilik kaplama da kuru bir zemine ve ılık havaya ihtiyaç duyar. İç Anadolu ve Ankara iklimi düşünülerek hazırlanmış örnek bir yıllık program:
| Zaman aralığı | Yürütülecek iş | Bu döneme denk getirilmesinin sebebi |
|---|---|---|
| Ocak - Mart | Keşif, ölçü alma, teklif toplama, karar ve bütçe onayı | Arazide çalışılamayan bu aylar planlamaya ayrılırsa zaman kazanılır |
| Nisan - Mayıs | Kazı ve altyapı, bordürler, alt temel | Toprak kurumaya yüz tutar, sezonun yoğunluğu da henüz başlamamıştır |
| Mayıs - Haziran | Asfaltın serilmesi | Hava ve zemin sıcaklıkları serime elverişli seviyeye ulaşır |
| Haziran - Temmuz | Asfaltın dinlenmeye bırakılması (2-4 hafta) | Yüksek sıcaklık asfaltın olgunlaşmasını çabuklaştırır |
| Temmuz - Ağustos | Akrilik kaplama, çizgilerin çekilmesi, ekipmanın montajı | Yağmursuz günler kaplama katlarının uygulanması için biçilmiş kaftandır |
| Eylül | Teslim ve sahanın kullanıma açılması | Okulların açılışı ve sonbahar sezonu kaçırılmamış olur |
Okullarda bu programın tamamı yaz tatiline sığdırılmak zorunda olduğundan asfaltın en geç haziranın ikinci yarısında serilmesi gerekir. Ekim ayından sonra başlatılan projelerde ise asfalta da kaplamaya da elverişli gün sayısı hızla azalır.
Teklifleri Yan Yana Koymak
Yalnızca "metrekaresi şu kadar" yazan iki teklif, büyük olasılıkla birbirinden farklı işleri fiyatlandırıyordur. Teklifleri kıyaslarken aşağıdaki başlıkların her birinin açıkça yazılıp yazılmadığını kontrol edin:
| Başlık | Teklifte açıkça yer alması gereken |
|---|---|
| Ön hazırlık | Ne kadar derin kazılacağı, hafriyatın nakli, dolgu ihtiyacı olup olmadığı |
| Alt temel | Kullanılacak malzemenin cinsi ve sıkıştırma sonrası kalınlığı |
| Asfalt | Kaç tabaka serileceği, her birinin kalınlığı, serimin finişerle yapılıp yapılmayacağı |
| Eğim ve su tahliyesi | Meylin hangi yöne verileceği, kanal ve rögar sayısı |
| Spor kaplaması | Sistemin adı, dolgu ve renk katlarının sayısı, sunulan renk seçenekleri |
| Çizgiler ve ekipman | Hangi branşların çizileceği; pota, file direği ve kale |
| Saha çevresi | Bordür, çitin yüksekliği, ağ, aydınlatma için altyapı |
| Süre ve garanti | Dinlenme dahil toplam iş süresi, garantinin neleri kapsadığı ve ne kadar süreceği |
Tabanda kullanılacak asfalt miktarını kendi hesabınızla doğrulamak isterseniz asfalt hesaplama aracımızdan faydalanabilirsiniz.
Teslim Alırken Neye Bakılmalı?
Sahayı devralırken yükleniciden bir yetkiliyle birlikte aşağıdaki kontrolleri tek tek yapın ve eksik bulunan her şeyi teslim tutanağına geçirin.
- Su denemesi: Yüzey hortumla sulandıktan ya da yağış dindikten sonraki yarım saatte hiçbir noktada su birikintisi kalmamalıdır.
- Yüzey düzlüğü: Uzun bir mastar sahanın üzerinde değişik doğrultularda dolaştırıldığında altında gözle seçilir bir açıklık oluşmamalıdır.
- Çizgiler: Ölçüler projeyle örtüşmeli, kenarlar net olmalı ve farklı branşların çizgileri renkleriyle kolayca ayırt edilebilmelidir.
- Pota ile file: Çemberin zeminden yüksekliği 3,05 m olmalı; tenis filesinin orta noktası ise 0,914 m'yi göstermelidir.
- Kaplama yüzeyi: Kabarma, kalkma, renk tonu farkı ya da pürüz olmamalı; kuru hâldeyken yüzey kaydırmamalıdır.
- Saha çevresi: Çit ve kapılar sağlam olmalı, sivri bir uç ya da dışarı taşan cıvata bulunmamalıdır.
- Evraklar: Uygulanan sistemin ticari adı, bakım talimatı ve garanti belgesi elinize teslim edilmelidir.
İlk Beş Yılın Bakım Programı
| Ne sıklıkla? | Yapılması gereken |
|---|---|
| Her hafta | Yaprak, toprak ve çöplerin süpürülerek temizlenmesi |
| Her mevsim | Drenaj kanalları ile rögar ızgaralarının temizliği |
| Her yıl | Tazyiksiz suyla yıkanması, yosunlanma ile lekelere göz atılması, kılcal çatlakların dolgusunun yapılması |
| Kullanım yoğunluğuna göre birkaç yılda bir | Aşınmış renk katları ile çizgilerin tazelenmesi |
Bakım masrafını en çok azaltan tedbir, saha girişine bir kullanım tabelası asmaktır: saha zeminine topuklu ayakkabıyla basılmaması, bisiklet ya da motosikletle üzerinde dolaşılmaması, ağır taşıtların sahada beklememesi, ateş yakılmaması bu tabelada açıkça yazmalıdır.
Spor Sahanızı Asfalt Yol Türkiye ile Hayata Geçirin
Asfalt Yol Türkiye olarak okullara, sitelere, belediyelere ve özel işletmelere saha kuruyor; işi ilk keşiften anahtar teslimine kadar kendimiz yürütüyoruz. Altyapı ve drenaj, bordür uygulaması, sıcak asfalt serimi ve spor alanı zemin kaplaması işlerini tek ekiple ve tek sözleşmeyle yürütüyoruz. Sahayı çevreleyen yürüyüş yollarında kullanılabilecek renkli asfalt alternatiflerini inceleyebilir, kullandığımız makineleri makina parkı sayfamızda görebilirsiniz.
Merak Edilen Sorular
Okul bahçesine yapılacak bir spor sahası için hangi dönem en elverişlidir?
En doğru zaman yaz tatilidir. Kazıyı ve asfalt serimini haziranın ikinci yarısında başlatırsanız asfalt temmuz boyunca dinlenir, akrilik kaplama da ağustos içinde biter. Bu planın tutması için keşfi yaptırıp teklifleri şubat-mart aylarında toplamak, bütçe ve onay işlerini tatil gelmeden kapatmak gerekir. Eylülde başlatılan bir iş ise hem okul açıkken hem de sezonun kapanışına yakın bir dönemde yürümek zorunda kalır.
Sitenin ortak alanına saha yapmak kat malikleri kurulunun kararını gerektirir mi?
Saha ortak alana kurulacağından dayanağının yönetim planı ve kat malikleri kurulunun alacağı karar olması gerekir. Ortak bahçenin kullanım amacı değişiyorsa aranan çoğunluk oranı farklılaşabilir; emin olamadığınız durumda yönetimin hukuk danışmanına sormanız yerinde olur. Kararda sahanın konumunun ve yaklaşık ölçülerinin açıkça belirtilmesi, ileride doğabilecek itirazların önünü büyük ölçüde keser.
Basketbol sahası ve tenis kortu hangi doğrultuda yerleştirilmelidir?
Mümkünse sahanın uzun kenarı kuzey-güney hattına oturtulmalıdır. Böyle yerleştirildiğinde sabahın erken ve akşamın geç saatlerinde ufka yakın duran güneş oyuncunun gözüne doğrudan vurmaz. Arsanın şekli buna el vermiyorsa, sahanın batıyı gören tarafına ağaç dikmek ya da rüzgârlık germek gibi gölge sağlayan çözümler düşünülebilir.
Yağmur yağdıktan ne kadar sonra sahada oynanabilir?
Eğimi doğru ayarlanmış akrilik bir sahada yağmur suyu yüzeyden hızla süzülüp gider; yağış kesildikten kısa bir süre sonra yüzeyde birikinti kalmaz ve zemin kuruduğu anda saha kullanıma hazırdır. Yağıştan yarım saat geçtiği hâlde su tutan noktalar görüyorsanız eğimde ya da yüzeyin düzlüğünde bir hata var demektir; bu kusurun saha teslim alınmadan giderilmesi gerekir.
Aydınlatma sahaya sonradan eklenebilir mi?
Eklenebilir; fakat zemin yapılırken kablo için boru ve direkler için temel bırakılmamışsa yeni kaplamayı kesip açmak kaçınılmaz olur. Sonuç fazladan masraf ve yüzeyde kalıcı bir yama izi olur. Aydınlatmayı ilk bütçeye koyamasanız bile kablo borularını ve direk temellerini altyapı yapılırken yerleştirmek, ileride işinizi çok kolaylaştırır.
Kauçuk (EPDM) kaplama hangi alanlar için uygundur?
Düşüp yaralanma ihtimalinin yüksek olduğu çocuk oyun alanları, anaokulu bahçeleri, açık havadaki fitness köşeleri ve koşu yolları için idealdir. Kauçuk granül bir bağlayıcıyla karıştırılıp asfalt ya da beton bir tabanın üzerine yayılır ve renkli desenlerle uygulanabilir. Topun sekişinin belirleyici olduğu tenis ve basketbolda ise akrilik sistem daha isabetli bir tercihtir.
Ücretsiz keşif talep etmek ve kalemleri tek tek ayrılmış bir teklif almak için 0532 735 65 37 numarasından bize ulaşabilir, aynı numaraya WhatsApp üzerinden alanın fotoğraflarını iletebilirsiniz.
Merak edilenler
Okul bahçesine yapılacak bir spor sahası için hangi dönem en elverişlidir?
En doğru zaman yaz tatilidir. Kazıyı ve asfalt serimini haziranın ikinci yarısında başlatırsanız asfalt temmuz boyunca dinlenir, akrilik kaplama da ağustos içinde biter. Bu planın tutması için keşfi yaptırıp teklifleri şubat-mart aylarında toplamak, bütçe ve onay işlerini tatil gelmeden kapatmak gerekir. Eylülde başlatılan bir iş ise hem okul açıkken hem de sezonun kapanışına yakın bir dönemde yürümek zorunda kalır.
Sitenin ortak alanına saha yapmak kat malikleri kurulunun kararını gerektirir mi?
Saha ortak alana kurulacağından dayanağının yönetim planı ve kat malikleri kurulunun alacağı karar olması gerekir. Ortak bahçenin kullanım amacı değişiyorsa aranan çoğunluk oranı farklılaşabilir; emin olamadığınız durumda yönetimin hukuk danışmanına sormanız yerinde olur. Kararda sahanın konumunun ve yaklaşık ölçülerinin açıkça belirtilmesi, ileride doğabilecek itirazların önünü büyük ölçüde keser.
Basketbol sahası ve tenis kortu hangi doğrultuda yerleştirilmelidir?
Mümkünse sahanın uzun kenarı kuzey-güney hattına oturtulmalıdır. Böyle yerleştirildiğinde sabahın erken ve akşamın geç saatlerinde ufka yakın duran güneş oyuncunun gözüne doğrudan vurmaz. Arsanın şekli buna el vermiyorsa, sahanın batıyı gören tarafına ağaç dikmek ya da rüzgârlık germek gibi gölge sağlayan çözümler düşünülebilir.
Yağmur yağdıktan ne kadar sonra sahada oynanabilir?
Eğimi doğru ayarlanmış akrilik bir sahada yağmur suyu yüzeyden hızla süzülüp gider; yağış kesildikten kısa bir süre sonra yüzeyde birikinti kalmaz ve zemin kuruduğu anda saha kullanıma hazırdır. Yağıştan yarım saat geçtiği hâlde su tutan noktalar görüyorsanız eğimde ya da yüzeyin düzlüğünde bir hata var demektir; bu kusurun saha teslim alınmadan giderilmesi gerekir.
Aydınlatma sahaya sonradan eklenebilir mi?
Eklenebilir; fakat zemin yapılırken kablo için boru ve direkler için temel bırakılmamışsa yeni kaplamayı kesip açmak kaçınılmaz olur. Sonuç fazladan masraf ve yüzeyde kalıcı bir yama izi olur. Aydınlatmayı ilk bütçeye koyamasanız bile kablo borularını ve direk temellerini altyapı yapılırken yerleştirmek, ileride işinizi çok kolaylaştırır.
Kauçuk (EPDM) kaplama hangi alanlar için uygundur?
Düşüp yaralanma ihtimalinin yüksek olduğu çocuk oyun alanları, anaokulu bahçeleri, açık havadaki fitness köşeleri ve koşu yolları için idealdir. Kauçuk granül bir bağlayıcıyla karıştırılıp asfalt ya da beton bir tabanın üzerine yayılır ve renkli desenlerle uygulanabilir. Topun sekişinin belirleyici olduğu tenis ve basketbolda ise akrilik sistem daha isabetli bir tercihtir.
Spor Alanları İçin Asfalt Zemin Yapımı
Okullarda, sitelerde ve tesislerde tenis, basket ve voleybol oynanacak alanlara akriliğe hazır, hassas eğimli ve pürüzsüz yüzeyli özel spor asfaltı yapıyoruz.